استان سیستان وبلوچستان از نظر وسعت ، سومین استان پهناور کشور پس از خراسان و کرمان است و 18175 کلیومتر مربع یعنی معادل 03/11 درصد مساحت کشور را دارد . میزان تراکم نسبی جمعیت در استان حدود 13 نفر در هر کیلومتر مربع است و یکی از کم تراکم ترین استان ها محسوب می شود . جمعیت آن بر اساس سرشماری سال 1385 استان سیستان وبلوچستان 742/405/2 نفر است که 136/246 خانوار شهرنشین، 654/242 خانوار روستا نشین و 984/18 خانوار عشایرنشین هستند. حدو 55 درصد جمعیت در مناطق روستایی و بقیه در مناطق شهری زندگی می کنند . از کل جمیعت استان، 49 درصد زن و 51 درصد مرد هستند. این جمعیت معادل 6/2٪ جمعیت کل کشور است . 
میزان تراکم نسبی جمعیت شهرهای استان متفاوت است و این میزان در سال 1385 در زاهدان 62/18 نفر ، در زابل 1/23 نفر، زهک 75 نفر ، چابهار 46/16 نفر، سرباز 32/14 نفر، سراوان 78/8 نفر، نیک شهر 48/8 نفر ، خاش 26/7 نفر و کنارک 54/6 نفراست. بیشترین میزان تراکم نسبی جمعیت استان مربوط به منطقه ی سیستان است. این منطقه ویژگی های سایر نقاط متراکم کشور که عمدتاً در دشت ها و اراضی کم ارتفاع متمرکز شده اند، برخوردار است. شهرستان کنارک در بین شهرستان های استان ، پایین ترین میزان تراکم را داراست .
دو منطقه ی کاملاً متمایز، سیستان در شمال و بلوچستان در جنوب استان قرار گرفته اند. رودخانه ی هیرمند که دشت سیستان را مشروب می سازد، امکان توسعه ی کشاورزی و بهره برداری از امکانات دریاچه ی هامون را در اختیار مردم سیستان قرار می دهد. بلوچستان به لحاظ دارا بودن منابع غنی زیر زمینی مناسب، کشت محصولات سودآور صادراتی و برخورداری از موقعیت تجارتی و تأسیسات دریایی و امکانات توسعه ی شیلات، از پتانسیل های مناسبی برای توسعه برخوردار است.
علاوه بر این موقعیت سوق الجیشی از نظر جغرافیایی، مرز طولانی بین این استان و دو کشور همسایه و هم کیش، پاکستان و افغانستان، باعث تأثیرات متقابل سیاسی، اقتصادی و فرهنگی این سه حوزه شده است .
جوّ سیاسی حاکم بر پاکستان و پیروزی مردم مسلمان افغانستان، ایجاب می نماید تا به امور مربوط به مبادلات فرهنگی واقتصادی و سیاسی بین کشور جمهوری اسلامی و دو کشور همسایه توجه وافر نموده و در مطلع برنامه ریزی های فرهنگی نظام و مخصوصاً این استان هم مرز با کشورهای مذکور قرار گیرد.
 
مردم استان سیستان و بلوچستان از قومیتهای بلوچ و سیستانی می‌باشد که بلوچ‌ها به زبان بلوچی با لهجه‌های متفاوت و اغلب با مذهب تسنن و سیستانی‌ها به گویش پارسی سیستانی صحبت می‌کنند و عموماً پیرو مذهب تشیع اند. این استان بیشتر آب و هوای گرم و خشک دارد اما در عین حال از تنوع آب و هوایی و اقلیمی ویژه‌ای برخوردار است و مناطق کوهستانی، جنگلی و باتلاقی نیز در این استان پهناور به چشم می‌خورد.
 
زاهدان مرکز این استان است که از طریق راه‌آهن با میرجاوه پاکستان ارتباط دارد و از سوی کرمان هم به راه‌آهن سراسری ایران متصل است. 
 
استان سیستان و بلوچستان با داشتن موقعیت راهبردی بازرگانی و ترانزیتی و دارا بودن کشاورزی و باغبانی (به ویژه میوه‌های استوایی و گرمسیری) و همچنین جاذبه‌های فراوان تاریخی و طبیعی و نیز صنعت در حال رشد از توانایی و ظرفیت فوق‌العاده‌ای برای توسعه و آبادانی برخوردار است
 
در برخی نقاط استان افراد برای دستیابی به آب باید حدود ۴ کیلومتر راه طی کنند تا بتوانند از آب شرب استفاده کنند.