جنگل ابر شاهرود قسمتی از قدیمیترین و زیباترین جنگلهای هیرکانی است با گونههای گیاهی و جانوری نادر، یکی از زیباترین نقاط شهرستان شاهرود میباشد. این جنگل با ۳۵ هزار هکتار وسعت در ادامه جنگلهای سرسبز شمال کشور به دلیل این که در اغلب مواقع فضای این جنگل را اقیانوسی از ابر فراگرفته به این نام مشهور است. در این جنگل ابرها آنقدر به درختها نزدیک اند که بهنظر میرسد جنگل بر روی ابرها سوار است و میتوان در میان ابرها گشت و گذار کرد و به باور بسیاری از گردشگران یکی از زیباترین چشماندازهای طبیعت ایران محسوب میشود.
طرح جنگل کاری احیا و غنی سازی جنگلهای مخروبه ابر و قطری از سال ۱۳۷۰ به اجرا در آمده است که وسعتی برابر ۱۱۲۱۶ هکتار از دامنههای شمالی را شامل میشود. همچنین بیش از ۲۰۰ هکتار از مناطق فوق قرق و عملیات نهال کاری با کاشت گونههایی مانند بلوط، افرا، شیردار، توسکا، ون، اقاقیا، گلابی وحشی، ممرز و تعدادی سوزنی برگ از جنس لاریکس و کاج جنگلی و بذرکاری با گونههای ون، ممرز، بلوط، گلابی وحشی انجام شده و عملیات فوق همچنان ا دامه دارد.
این جنگل ۱۱۴اُمین اثر طبیعی است که توسط سازمان میراث فرهنگی در ۲۰ بهمن ۱۳۸۹ در فهرست میراث طبیعی ایران قرار گرفت. در جلسه شورای عالی محیط زیست در 29 بهمن سال 1393 جنگل ابر منطقه حفاظت شده اعلام شد و در فهرست مناطق چهارگانه سازمان حفاظت از محیط زیست در آمد.
قدمت این جنگل مربوط به جنگلهای هیرکانی است که جزو بقایای دوران سوم زمینشناسی میباشد.
این جنگل زیبا در جنوب شهرستان علیر مسیر جاده علیآباد به شاهرود با مختصات جغرافیایی ۵۷ و ۵۴ تا ۱۲ و ۵۵ شرقی و ۴۲و ۳۶ تا ۵۰ و ۳۶ عرض شمالی قرار داشته، از خاور به جنگل اولنگ، از جنوب به کوه قاسم و کوه ابر و قطری و از باختر به کوه یخام و تکیانو محدوداست. جنگل فوق متعلق به محدوده استان زیبای گلستان میباشد. باتوجه به بیابانی بودن استان سمنان و جاده منتهی به جنگل ابر از شهرستان شاهرود، بهتر است مسافران برای لذت بیشتر از زیباییهای جنگل ابر و طبیعت زیبای شمال کشور، از جاده کاملاً جنگلی و مرطوب و بسیار زیبایی شهرستان علیآباد کتول در استان گلستان استفاده نمایند. البته امکان دسترسی سریعتر برای تهرانی هااز طریق شهرستان شاهرود وجود دارد.
ارتفاع زیاد جنگل از سطح دریا، پایین بودن دما در فصل گرما و وجود چشمهسارهای فراوان و پوشش جنگلی متنوع از شاخصههای این جنگل است.میزان بارندگی در این منطقه بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیمتر و متوسط حداکثر دما ۲۰ و حداقل دما شش درجه سانتیگراد است. از چشمههای دایمی منطقه میتوان به چشمه آلوچال، آب شرش و آبشار اشاره کرد.
جنگل ابر به سه دلیل برای دنیا اهمیت دارد:
قسمتی از جنگلهای باستانی هیرکانی است و گیاهان دارویی کمنظیری دارد.
اکوتن این ناحیه دارای اهمیت است؛ یعنی مرز میانبند بین دو اکوسیستم منطقه نیمه بیابانی و جنگلی است. بهطوریکه میتوان در جنگلهای این ناحیه درختان سوزنیبرگ را در کنار درختان پهنبرگ دید که این امر در گونههای جانوری هم تاثیرگذار بوده است.
جغرافیای خاص منطقه که دو منطقه کم ارتفاع و بلند را در کنار هم قرار داده است دارای اهمیت است؛ بهطوری که شاهد تشکیل اقیانوس ابر در این منطقه هستیم که پدیده کمنظیری در دنیا محسوب میشود.
افزون بر زیبایی طبیعی، مشخصات کمنظیری مانند وجود گونههای متفاوت گیاهان چوبی به همراه گونههای گیاهی بسیار نادری مانند راش، بلوط، توسکا، نارون، گیلاس وحشی، بارانک، سرخدار، نمدار و مانند آنها این قابلیت را پدید آورده که این اراضی همچون موزهای زنده برای جذب گردشگران داخلی و خارجی مورد استفاده قرار بگیرد. بخشی از گردشگران خارجی این منطقه، گیاهشناسانی هستند که برای دیدن گونههای نادر گیاهی موجود در جنگلهای هیرکانی به ایران میآیند و دسته دوم، گردشگران عمومی هستند که اغلب از کشورهای آسیای میانه و خاورمیانه میآیند.
جنگل ابر درمحلی واقع است که از ضخامت کوههای البرز کاسته میشود و ابرهای گرفتار در پشت این دیواره از لابهلای درهها به سمت جنوب سرازیر میشوند؛ به همین خاطر تقریباً از بعدازظهر تا نیمههای شب با سرد شدن هوا چنان مینماید که جنگل به روی ابرها سوار شده است. مجاورت دو ناحیه کم فشار و پرفشار (دشت گرگان و منطقه ابر) باعث شده هر وقت زمین انرژی میگیرد ابرها جابهجا شوند و بهنظر برسد که ابرها از آسمان به زمین میآیند. این اتفاق منطقه ابر را دگرگون کرده است
وجود ۸۵ نوع گونه گیاه مانند راش، بلوط، ممرز افرا، شیردار، توسکا، آزاد داغداغان، گونههای کلاه میر حسن، چوبک، اسپرس، دم روباهی، آویشن و شبدر به همراه گونههای گیاهی نادر مانند نارون، بارانک، سرخدار و مانند آنها جنگل ابر را به موزهای طبیعی تبدیل کرده است. آب و هوای خاص این جنگل، درختان متفاوتی را در خود پرورش داده که برخی از این درختها با شکل خاص خود روی زمین خزیدهاند و منظره زیبایی پدید آوردهاند. جنگل ابر یکی از بانکهای گیاهان دارویی سرشار در کشور شناسایی شده است، که همه ساله مشتاقان و علاقه مندان را از گوشه کنار جهان به سوی خود دعوت میکند.
در قسمتهای جنوبی جنگل، یعنی قسمتی که به روستاها نزدیکتر است پوشش گیاهی تنک دیده میشود. در عمق جنگلٰ تپههای پرشیبی وجود دارد که سراسر پوشیده از درختان بلند است. مشهورترین درخت منطقه اورس است. درختی با ریشههای بلند که روی زمین میخزد. مناطق ابتدایی جنگل ابر ییلاق چوپانان گلستانی است، اما در عمق جنگل اثری از انسان دیده نمیشود
از گونههای جانوری این منطقه میتوان خرس قهوهای، گرگ، پلنگ، خوک وحشی، شغال، روباه، خرگوش کل و بز، شوکا و مار و از پرندگان کبک، کبوتر جنگلی، بلدرچین، عقاب جنگلی، کرکس، شاهین، فاخته و قرقاول را نامبرد.
درسالهای گذشته طرحی برای احداث جادهای از روستای ابر به شیرین آباد موسوم به جاده ابر از سوی وزارت راه و ترابری مطرح شده و در مواردی اقداماتی نیز برای ساخت این جاده صورت گرفته است که با مخالفت جدی دوستداران و کارشناسان محیط زیست و منابع طبیعی، خبرنگاران و مطبوعات مختلف و همچنین نمایندگان مجلس، سازمان محیط زیست و وزیر جهاد کشاورزی روبرو شده است. کارشناسان این جنگل را لایه حفاظتی زمین و سپری برای حفاظت از منطقه ابر میداند و معتقدند احداث این جاده به جنگل زیبای ابر و اکوسیستم منطقه آسیب جدی میرساند.و میتواند این جنگل را که بدون شک یکی از منحصر به فردترین و زیباترین زیستبومهای ایران محسوب میشود با ادامه عملیات راهسازی در این منطقه برای همیشه محو کند.
همچنین مستقل از مسئله جاده ابر، طرحی برای ارتقای جنگل ابر به منطقه حفاظت شده از سوی سازمان حفاظت محیط زیست ایران به طور جدی درحال پیگیری بود و در نهایت در 29 دی ماه 93 به منطقه حفاظت شده ارتقا یافت . لازم است ذکر شود که قبلا سه جاده به منظور لوله انتقال نفت جادهای برای لوله گاز وجادهای برای خطوط انتقال برق فشار قوی ایجاد شده است. جنگل ابر طبق بررسی های صورت گرفته امکان طراحی هیچ گونه مسیر جاده ای بر روی آن از لحاظ زیست محیطی و فنی امکانپذیر نمی باشد. از آنجایی که بیشتر منطقه دارای پوشش جنگلی و دارای شیب های ناپایدار با شیب بیش از 60 درصد می باشد هرگونه دخالت انسانی در شیب های بالا باعث تخریب بیشتر جنگل، خطر رانش، فرسایش خاک و رواناب و بالا رفتن حجم عملیات خاکی می گردد لذا با توجه به وضعیت توپوگرافی طبیعی منطقه امکان پییش بینی مسیری که از این شیب ها عبور نکند کمتر می باشد. طبق بررسی انجام شده روی نقشه زمین شناسی و خاکشناسی منطقه، ساختار ناودیسی شکل منطقه و سازندهای زمین شناسی منطقه اغلب آهکی می باشد. لذا خطر رانش زمین بصورت توده ای با هرگونه دخالت انسانی ازجمله برش زمین در قالب جاده تشدید می گردد. با اجرای هر پروژه جاده ای بطول متوسط 25 کیلومتر، حداق 6000 اصله درخت با ارزش ژنتیکی و تنوع زیستی بالا مانند سرخدار قطع خواهد شد و سطحی معادل 180 هکتار تخریب جنگل را در پی خواهد داشت.
برگرفته از سایت:ایران باستان
کوه و چشمه چالقفا در حدود ۲۰ کیلو متری غرب سمیرم مکانی با صفا با درختان جنگلی تنک و پوشش گیاهی متنوع با ارتفاع بیش از ۲۰۰۰ متر از سطح دریا است که بهترین ماه برای دیدن این منطقه اردیبهشت ماه بوده و از مناطق ییلاقی بعضی از طایفه های قشقایی می باشد، چشمه های متعددی در این منطقه جاریست که معروف ترین آن چشمه سرد می باشد. چالقفا قبلا یکی از مهم ترین شکار گاه های سمیرم بوده که به علت شکار بی رویه حیات جانوران در آن بسیار محدود شده است ولی باز هم حیوانات وحشی مانند خرس، گرگ، شغال و حتی پلنگ در کوه های آن نواحی دیده شده است.
غار عظيم و زيباى كتله خور در ۱۶۵ كيلومترى جنوب باخترى استان زنجان قرار گرفته كه از طريق جاده آسفالته زنجان- سلطانيه- خدابنده- گرماب و از طريق جاده زنجان- بيجار - گرماب و همچنين از جاده همدان- كبودرآهنگ نيز قابل دسترسى است. اين غار از شهر گرماب حدود ۷ كيلومتر فاصله دارد.غار كتله خور براساس بررسى هاى انجام گرفته معانى مختلفى دارد مثل: تپه خورشيد روستاى بدون خورشيد و غيره كه مناسب ترين معنى به دست آمده يك كاربرد تركى بوده كه كتله به معنى پستى و بلندى و ناهموارى هاى داخل غار و خور به معنى راحتى و آسانى است كه به صورت كلى به معنى پستى و بلندى هاى راحت و دنج مى باشد. طبق عكس ها و نقشه هاى زمين شناسى غار كتله خور در دل كوه ساقيزلو در آهك هاى اليگوميوسن مربوط به دوران سوم زمين شناسى به وجود آمده و تقريباً حدود ۳۰ ميليون سال مى تواند قدمت داشته باشد.